Ιστορία
Η Βουλή των Αντιπροσώπων ιδρύθηκε επίσημα στις 16 Αυγούστου 1960, μετά το τέλος της βρετανικής αποικιοκρατίας στην Κύπρο. Με βάση τις Συμφωνίες Ζυρίχης–Λονδίνου, ο Sir Hugh Foot παρέδωσε την εξουσία στον πρώτο εκλεγμένο Πρόεδρο της χώρας, τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο Γ’, και στον Αντιπρόεδρο Φαζίλ Κιουτσούκ.
Σύμφωνα με το Σύνταγμα του 1960, η Βουλή των Αντιπροσώπων αποτελούνταν από 50 μέλη, τα οποία κατανέμονταν μεταξύ των δύο κοινοτήτων: 70% Ελληνοκύπριοι και 30% Τουρκοκύπριοι. Το 1985, ο αριθμός των εδρών αυξήθηκε σε 80, με 56 να ανήκουν στην ελληνοκυπριακή κοινότητα και 24 στην τουρκοκυπριακή κοινότητα, όπως ισχύει μέχρι σήμερα.
Σύνθεση
- Πρόεδρος της Βουλής –Εκλέγεται από την ελληνοκυπριακή κοινότητα
- Αντιπρόεδρος της Βουλής – Εκλέγεται από την τουρκοκυπριακή κοινότητα*
- Βουλευτές – 56 από την ελληνοκυπριακή κοινότητα και 24 από την τουρκοκυπριακή κοινότητα*
- Εκπρόσωποι των θρησκευτικών ομάδων
- Κοινοβουλευτικές Επιτροπές
* Έφυγαν από τη θέση τους το 1963 λόγω προβλημάτων και εντάσεων μεταξύ των δύο κοινοτήτων.
Ρόλος και Αρμοδιότητες
Αναθεώρηση του Συντάγματος
Η Βουλή των Αντιπροσώπων έχει την εξουσία να τροποποιεί το Σύνταγμα, που είναι ο ανώτατος νόμος του κράτους. Ωστόσο, ορισμένες βασικές διατάξεις δεν μπορούν να αλλάξουν. Αυτές περιλαμβάνουν τις διατάξεις που ορίζουν την Κύπρο ως προεδρική δημοκρατία, με Ελληνοκύπριο Πρόεδρο και Τουρκοκύπριο Αντιπρόεδρο, καθώς και τις διατάξεις που προστατεύουν τον δικοινοτικό χαρακτήρα του κράτους και τη διάκριση των εξουσιών. Όλα τα υπόλοιπα μέρη του Συντάγματος μπορούν να τροποποιηθούν, νοουμένου ότι η αλλαγή εγκρίνεται από πλειοψηφία τουλάχιστον δύο τρίτων των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκύπριων αντιπροσώπων.
Θέσπιση νομοθεσίας
Η Βουλή των Αντιπροσώπων είναι το κύριο νομοθετικό σώμα που είναι υπεύθυνο για την ψήφιση, την τροποποίηση και την κατάργηση νόμων. Τα νομοσχέδια κατατίθενται από υπουργούς ή βουλευτές, εξετάζονται από επιτροπές και στη συνέχεια συζητούνται και τίθενται σε ψηφοφορία στη Βουλή. Επίσης εγκρίνει κανονισμούς και κυρώνει διεθνείς συνθήκες. Αφού ψηφιστούν οι νόμοι, ο Πρόεδρος μπορεί να τους επιστρέψει για επανεξέταση, να τους παραπέμψει στο Ανώτατο Δικαστήριο για έλεγχο συνταγματικότητας ή να αρνηθεί να τους υπογράψει σε περιπτώσεις που αφορούν την εξωτερική πολιτική, την άμυνα και την ασφάλεια.
Η Βουλή εγκρίνει ή απορρίπτει κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης
Σε περιπτώσεις όπως πόλεμος ή σοβαρές απειλές κατά της χώρας, το Υπουργικό Συμβούλιο μπορεί να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Ο Πρόεδρος πρέπει να δημοσιεύσει αυτή την κήρυξη, εκτός αν ασκήσει βέτο μέσα σε 48 ώρες. Για να τεθεί σε ισχύ, η κήρυξη πρέπει να εγκριθεί από τη Βουλή των Αντιπροσώπων. Αν η Βουλή την απορρίψει, δεν ισχύει, ενώ αν την εγκρίνει, η χώρα τίθεται επίσημα σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Ανάληψη καθηκόντων του Προέδρου της Δημοκρατίας
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναλαμβάνει τα καθήκοντα του αφού παρουσιαστεί ενώπιον της Βουλής των Αντιπροσώπων και δώσει επίσημο όρκο ότι θα σέβεται το Σύνταγμα και θα προστατεύει την ανεξαρτησία και την ακεραιότητα της χώρας. Η Βουλή έχει επίσης την εξουσία να κινεί διαδικασίες εναντίον του Προέδρου σε σοβαρές περιπτώσεις. Μπορεί να κινήσει διαδικασία δίωξης για εσχάτη προδοσία, αν συμφωνήσει μεγάλη πλειοψηφία των βουλευτών, και στη συνέχεια το Ανώτατο Δικαστήριο αποφασίζει αν η υπόθεση θα προχωρήσει. Μπορεί επίσης να αρχίσει τη διαδικασία παύσης του Προέδρου από το αξίωμα, αν αυτός δεν μπορεί να ασκήσει τα καθήκοντα του λόγω σωματικής ή πνευματικής ανικανότητας, με την τελική απόφαση να λαμβάνεται και πάλι από το Ανώτατο Δικαστήριο.
Κοινοβουλευτικός έλεγχος
Η Βουλή των Αντιπροσώπων ελέγχει την κυβέρνηση και ζητά λογοδοσία με διάφορους τρόπους. Μπορεί να τροποποιεί ή να απορρίπτει κυβερνητικά νομοσχέδια, περιλαμβανομένου και του κρατικού προϋπολογισμού, και εξετάζει εκθέσεις όπως αυτές του Επιτρόπου Διοικήσεως. Οι βουλευτές μπορούν να υποβάλλουν ερωτήσεις προς τα υπουργεία, να ζητούν πληροφορίες και να φέρνουν θέματα για συζήτηση στην ολομέλεια ή στις επιτροπές. Η Βουλή μπορεί επίσης να ξεκινά έρευνες μέσω ειδικών επιτροπών και να συζητά επείγοντα ζητήματα. Γενικά, παρακολουθεί τις ενέργειες της κυβέρνησης και διασφαλίζει ότι τα συμφέροντα του κοινού εκπροσωπούνται και προστατεύονται.
Η Βουλή επηρεάζει τη διαμόρφωση της οικονομικής και δημοσιονομικής πολιτικής
Η Βουλή των Αντιπροσώπων διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διαχείριση των οικονομικών της χώρας. Εξετάζει, τροποποιεί και εγκρίνει τον ετήσιο κρατικό προϋπολογισμό, ελέγχοντας τις δημόσιες δαπάνες, τα αναπτυξιακά σχέδια και τις δημόσιες υπηρεσίες. Αν υπάρξει καθυστέρηση στον προϋπολογισμό, μπορεί να εγκρίνει προσωρινά περιορισμένες μηνιαίες δαπάνες. Μπορεί επίσης να εγκρίνει επιπρόσθετους προϋπολογισμούς, αν χρειάζεται. Πέρα από τον προϋπολογισμό, η Βουλή εγκρίνει κρατικά δάνεια, εγγυήσεις και οικονομικά μέτρα, και εξετάζει εκθέσεις για το πώς ξοδεύεται το δημόσιο χρήμα.
Βουλευτικές Εκλογές
Η βουλή των αντιπροσώπων εκλέγετε για περίοδο 5 χρόνων, εκτός αν τα μέλη της αποφασίσουν τη αυτοδιάλυση πρόωρα με απόλυτη πλειοψηφία. Υπάρχουν 6 Εκλογικές περιφέρειες και οι 56 βουλευτικές έδρες κατανέμονται ανάλογα με τον αριθμό εγγεγραμμένων ψηφοφόρων.
Προϋποθέσεις για να είναι κάποιος υποψήφιος για εκλογή ως Μέλος της Βουλής των Αντιπροσώπων:
- Πολίτης της Κυπριακής Δημοκρατίας
- Τουλάχιστον 21 ετών
- Να μην έχει σοβαρές ποινικές καταδίκες και να μην έχει στερηθεί το δικαίωμα εκλογής
- Να είναι πνευματικά ικανός να ασκεί τα καθήκοντα της βουλής
Προϋποθέσεις για να μπορείς να ψηφίσεις στις Βουλευτικές Εκλογές:
- Πολίτης της Κυπριακής Δημοκρατίας
- Ηλικία 18 ετών και άνω
- Εγγεγραμμένος στον εκλογικό κατάλογο
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη λειτουργία της εκλογικής διαδικασίας, παρακαλώ ανατρέξτε στο:
https://www.gov.cy/moi-elections/documents/voyleytikes-plirofories/eklogiko-systima
